Waarom zijn er zoveel wedstrijden tijdens een OLS?
Waarom zijn er zoveel wedstrijden tijdens een OLS?
‘Een koningin spreek je aan met majesteit, een generaal met excellentie. Je mag een generaal wel verzoeken om bijvoorbeeld de sabelgroet te doen, maar je mag hem niet commanderen. Want een generaal aanvaardt geen opdracht van een burger.’ Cursusleider Wim Hoenen legt de vier aspirant-juryleden in het gemeenschapshuis van Guttecoven geduldig uit waar ze op moeten letten bij het beoordelen van de deelnemers aan schuttersfeesten. Moet een sabel voor of achter de kwasten hangen? Tussen welke rijen knopen van het uniform moeten onderscheidingen worden gedragen? En krijgt iemand minder punten als er ook een hedendaagse koninklijke onderscheiding is opgespeld?
Om alle normen en regeltjes uit de vuistdikke klapper van de OLS-federatie te kunnen toepassen, oefenen de vier aspirant-juryleden tijdens de zeven praktijklessen ook met figuranten. Vanavond zijn bielemannen, sappeurs en marketentsters in vol ornaat aanwezig om zich te laten beoordelen.
Dat blijkt nog niet zo eenvoudig. Kai Weber, de huidige koning van schutterij Sint Petrus uit Roggel en al vijftien jaar lid, dacht al veel te weten, maar leert nog elke les bij. ‘Zo nam ik aan dat bloemen altijd echt moeten zijn, maar plastic bloemen mogen ook tijdens de optocht.’ Om alle details uit de lesstof onder de knie te krijgen, schat Weber zo’n vijftig uur nodig te hebben. Voordat hij daadwerkelijk mag jureren, moet hij eerst als stagiair ervaring opdoen tijdens minimaal twee bondsfeesten.
Het jureren is een bloedserieus onderdeel van een schuttersfeest. Tegenwoordig zijn er op het OLS maar liefst 32 wedstrijden tijdens de optocht en 96 exercitie-, mars-, muziek- en schoonheidswedstrijden op het feestterrein. In totaal zijn er zo’n 150 prijzen te winnen, de schietwedstrijden niet meegeteld. Daarmee overtreft het OLS de uitreiking van de Oscars, waar prijzen in 24 categorieën zijn te winnen. Dat er zoveel prijzen zijn heeft te maken met de diversiteit in presentatie van de verenigingen en de vele categorieën binnen de muziekwedstrijden.
Wat is eigenlijk de functie van deze onderlinge competitie? De oorsprong daarvan is te vinden in de geschiedenis. Een schutterij in een middeleeuwse stad beschermde de burgers tegen plunderaars en vijandelijke legers. Om het oefenen in het schieten aantrekkelijk te maken, werden er prijzen uitgeloofd voor de beste schutter. Met het verlies van de militaire functie werd de schutterij in de negentiende eeuw zelf folklore. Er kwamen schuttersfeesten met onderlinge wedstrijden om de band te versterken en de tradities te behouden. De competitie motiveerde de leden om te blijven oefenen in marcheren, muziek maken en schieten. Zo groeide het schuttersfeest uit van een examen in bekwaamheid tot een breed cultureel volksfeest, waaraan vanaf de jaren zestig regelmatig nieuwe disciplines werden toegevoegd, zoals de marketentster, soetelaarter en hospitaalsoldaat. Dankzij de vele wedstrijden kan iedereen van de schutterij actief deelnemen aan een competitie en iets winnen, individueel of als groep.
De keerzijde van de groei in disciplines en wedstrijdonderdelen is dat de OLS-federatie elk jaar zo’n 80 tot 100 opgeleide juryleden nodig heeft. Volgens cursusleider Wim Hoenen is het een flinke uitdaging om het jurycorps qua aantal en kennisniveau op peil te houden. Lag het aantal aanmeldingen voor de cursus eerder rond de tien tot vijftien per jaar, nu staat de teller op vier. En nieuwe aanwas vanuit de schutterijen zelf lost het personele vraagstuk niet op. Want zij lopen liever met de eigen vereniging mee dan als jurylid actief te zijn op het OLS. Daar komt bij dat de huidige generatie juryleden al aardig op leeftijd is en op enig moment gaat stoppen.
Ook de inhoudelijke kennis is niet altijd op peil, zegt Hoenen. Zowel juryleden als deelnemers geven hun eigen interpretatie aan de regels. ‘Er is daarom altijd discussie over de beoordelingen op een OLS.’ Om die reden komt er in 2027 een nieuw normenkader. Vooruitlopend daarop is het beoordelingsformulier al aangepast. Dit jaar hoeven de juryleden alleen nog maar kruisjes te zetten, zodat de punten objectiever toegewezen kunnen worden.
Wie zich dit jaar mag kronen tot de mooiste koningin, beste commandant of trommelaar maakt de federatie op het eind van de dag bekend. Of met de nieuwe wijze van beoordelen de rust terug zal keren, is volgens Hoenen nog maar de vraag. ‘Tegenwoordig staan de filmpjes van de optocht al online zodra de schutterij de jury is gepasseerd. Wie het achteraf oneens is met een beoordeling, wijst dan naar het beeldmateriaal. Het lastige hierbij is: iedereen denkt het perfect te hebben gedaan, maar je moet op de details letten, anders vind je niks.’