Een vrouwelijke schutterskoning, hoe zit dat?
Een vrouwelijke schutterskoning, hoe zit dat?
Ook in de eenentwintigste eeuw is het nog mogelijk om prins of koning van je eigen dorp te worden. Tijdelijk, dat wel. Zoals de wintermaanden toebehoren aan prins carnaval, zo is de koning van de schutterij in de overige seizoenen het stralend middelpunt. Je ziet hem echter zelden alleen. Bij optochten en schuttersfeesten is de koning bijna altijd in het gezelschap van een koningin. Keizer worden is ook nog een optie. Jan Wolters uit Melick was het allemaal: prins (in 1957) en in drie opeenvolgende jaren koning (1961- 1963), waarmee hij de keizerlijke status bereikte.
De emancipatiebeweging in de tweede helft van de twintigste eeuw leidde tot meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen in onze samenleving. Maar in de traditioneel door mannen gedomineerde schutterswereld kwamen echte veranderingen pas decennia later op gang. Veelzeggend is dat in de jaren zeventig de marketentster haar comeback maakte binnen de schutterij. Deze vrouwen trokken in de negentiende eeuw met de legers mee om de soldaten van eten en drinken te voorzien en om kleding te wassen en te repareren. Nog altijd is het overheersende beeld tijdens een optocht dat de 'geweerdragers' man zijn. Hoe komt dat?
Schieten voor vrouwen was lange tijd een no go, zeker op het OLS. Uit onvrede hierover zette de schutterij uit Haelen in 1992 de moedige stap om een schuttersfeest voor vrouwen te organiseren, dat inmiddels is uitgegroeid tot het jaarlijkse Limburgs Dames Schuttersfeest. Pas in 2002 gaf de OLS-federatie groen licht aan vrouwelijke schutters om mee te strijden om d’n Um.
Een forse breuk met de mannelijke dominantie is de opkomst van de vrouwelijke schutterskoning. Dat is geen man die van geslacht is veranderd, maar een vrouw die zich koning mag noemen. Of schutterskoningin, afhankelijk van de reglementen van de eigen schutterij. Niet te verwarren met de koningin die naast de schutterskoning loopt. Hoe zit dat precies?
Het jaarlijkse feest van het vogelschieten – oorspronkelijk een ontspanningswedstrijd voor schutters uit de veertiende eeuw – is traditioneel hèt moment waarop de nieuwe koning bekend wordt. Om de beurt schieten de leden van een schutterij op een houten vogel totdat deze naar beneden valt. Degene die het laatst heeft geschoten, mag het volgend seizoen het koningszilver dragen. Dat overkwam ook Larissa Hövelings (31) uit Melick in 2019. De meervoudig Nederlands kampioen luchtpistoolschieten had zich na haar schot al omgedraaid, toen de vogel alsnog viel. ‘Ik hoorde dat wel, maar had niet in de gaten dat de persoon na mij nog niet had geschoten’, vertelt Larissa. ‘Ze grepen me vast: je hebt ‘m echt. Oh, en nu? Dat zijn mooie momenten die je niet snel vergeet.’
Larissa koos ervoor om zonder man in een jurk met het koningszilver te lopen. ‘Dat riep heel wat reacties op vanuit het publiek’, vertelt Larissa. ‘Kijk, die dame loopt alleen, oh wat mooi, waar zou de man zijn? Je mag daar niet op reageren, je moet in je rol blijven. Ik vond het prachtig. Alleen daarom al zou je als schutterskoningin niet met een man moeten willen lopen.’
Voordat Larissa lid werd van de schutterij beoefende ze de schietsport op hoog nationaal en internationaal niveau. In het dagelijks leven merkt ze dat mensen het soms vreemd vinden dat vrouwen kunnen schieten. ‘Ik werk als kapster in een salon in Roermond. Als ik over mijn sport vertel vragen klanten vaak of ik op dieren schiet. Of dat ik met het wapen ook mensen kan doden. Alsof je de verkeerde intentie hebt als je bij een schietvereniging zit.’
Dit jaar is Larissa opnieuw koningin, maar nu naast haar vader Con Hövelings, de huidige schutterskoning van Sint-Andreas. ‘Toen mijn vader me vroeg of ik - mocht hij de vogel schieten - zijn koningin wilde zijn, dacht ik: zover zal het wel niet komen, ik zeg gewoon ja. Toen hij zich tot koning schoot, dacht ik: oeps, ik ben zwanger, nu heb ik me iets aangedaan. Ik word voor het eerst moeder, heb al een drukke baan en moet dan het hele jaar tijdens alle festiviteiten van de schutterij ook nog kunnen stralen.’
Is het anders om nu een ‘gewone’ koningin te zijn? Larissa: ‘Je moet jezelf mooi voelen in de jurk. Dat kan op elke leeftijd. Maar het duurt lang voordat je een zwangerschapslichaam kwijt bent. Toen ik zeven jaar geleden schutterskoningin werd, was ik tien kilo lichter. Blij zijn met jezelf, en je ook mooi kunnen voelen, is de helft van het werk. Naar een OLS leef je toe, je doet er alles aan om die zondag op je allerbest te zijn. Je moet je echt een koningin voelen, anders straal je het niet uit. En als je dan voelt dat het publiek en de juryleden dat zien… dat maakt het magisch.’